World Cup chỉ là cái cớ cho trận ‘siêu kinh điển’ giữa FIFA và UEFA

FIFA ngày càng muốn mở rộng World Cup

Tuy nhiên, World Cup chỉ là phần nổi của tảng băng. Đằng sau cuộc đối đầu này là cuộc chiến giành quyền lực, thị phần và doanh thu giữa FIFA và UEFA. Việc hai tổ chức đang ngày càng mở rộng hệ thống giải đấu, khiến lịch thi đấu trở nên quá tải và làm thay đổi cấu trúc của bóng đá hiện đại.

FIFA ngày càng muốn kiếm tiền

Quan hệ giữa FIFA và UEFA chưa bao giờ hoàn toàn êm đẹp, nhưng trong nhiều năm dưới thời cựu Chủ tịch Sepp Blatter, hai bên vẫn duy trì được một trạng thái cân bằng lợi ích.

Khi đó, FIFA gần như tập trung khai thác “con gà đẻ trứng vàng” là World Cup theo mô hình khép kín. Dù luôn tìm cách gia tăng nguồn thu, FIFA chủ yếu tận dụng các ưu đãi tài chính từ các nước đăng cai, điển hình là việc ủng hộ Nga tổ chức World Cup 2018 và Qatar đăng cai World Cup 2022. Điều quan trọng là cấu trúc giải đấu gần như không thay đổi khi World Cup vẫn duy trì quy mô 32 đội suốt nhiều kỳ liên tiếp.

Ở cấp CLB, FIFA cũng khá “biết điều”. FIFA Club World Cup khi ấy chỉ là một giải đấu ngắn ngày với số lượng đội tham dự hạn chế và không đủ sức cạnh tranh với các giải của UEFA.

Đổi lại, UEFA gần như tập trung thâm canh khai thác thị trường bóng đá cấp câu lạc bộ thông qua Champions League. Trong nhiều năm, Champions League cũng giữ nguyên mô hình 32 đội, đảm bảo sự ổn định cả về chuyên môn lẫn lịch thi đấu.

Có thể nói, thời kỳ đó FIFA và UEFA giống như hai doanh nghiệp cùng khai thác một thị trường nhưng ngầm phân chia “lãnh địa”. Một bên thống trị bóng đá cấp đội tuyển, bên còn lại thống trị bóng đá cấp câu lạc bộ.

Thế cân bằng ấy bắt đầu sụp đổ sau bê bối tham nhũng khiến Sepp Blatter phải rời ghế chủ tịch FIFA. Khi Gianni Infantino, người từng là Tổng thư ký UEFA lên nắm quyền tại FIFA, nhiều người kỳ vọng quan hệ giữa hai tổ chức sẽ trở nên gần gũi hơn. Thực tế lại diễn ra theo hướng ngược lại.

Dưới thời Infantino, FIFA bước vào giai đoạn mở rộng chưa từng có. World Cup tăng từ 32 lên 48 đội kể từ năm 2026, thậm chí từng xuất hiện đề xuất nâng lên 64 đội cho kỳ World Cup 2030. Giải đấu cũng được tổ chức tại nhiều quốc gia cùng lúc, từ ba nước đồng chủ nhà năm 2026 đến sáu quốc gia và ba châu lục ở World Cup 2030.

Quan trọng hơn, FIFA lần đầu tiên “đánh sang sân” của UEFA bằng việc tổ chức FIFA Club World Cup phiên bản mở rộng với quy mô 32 đội, biến giải đấu này thành một sản phẩm thương mại đủ sức cạnh tranh với Champions League.

Infantino muốn tổ chức World Cup 2 năm một lần

UEFA cũng chẳng ngồi yên

Nếu FIFA mở rộng ảnh hưởng thì UEFA cũng không hề đứng yên, thậm chí là xé rào trước. Ngay từ năm 2016, UEFA đã tăng số đội tham dự Euro từ 16 lên 24, qua đó kéo dài giải đấu và gia tăng số trận đấu để bán bản quyền truyền hình. Đến Euro 2020, với lý do kỷ niệm 60 năm giải đấu, UEFA tổ chức vòng chung kết tại 11 quốc gia khác nhau, một mô hình chưa từng có trong lịch sử bóng đá châu Âu.

Ở cấp câu lạc bộ, UEFA còn mở rộng nhanh hơn. Năm 2021, tổ chức này khai sinh UEFA Europa Conference League nhằm tạo thêm một sân chơi mới, đồng nghĩa với việc có thêm hàng chục trận đấu mỗi mùa giải.

Không dừng lại ở đó, Champions League và Europa League đều được nâng từ 32 lên 36 đội kể từ mùa giải 2024/25 theo thể thức mới. Hiện mỗi mùa giải có tới 108 đội góp mặt tại ba cúp châu Âu của UEFA, kéo theo số trận đấu tăng mạnh.

Hệ quả là lịch thi đấu ngày càng trở nên ngột ngạt. Những người chịu ảnh hưởng đầu tiên là các cầu thủ khi phải thi đấu với mật độ dày đặc, làm gia tăng nguy cơ chấn thương và quá tải. Các câu lạc bộ cũng ngày càng bất mãn khi phải “nhả” cầu thủ cho nhiều giải đấu hơn nhưng lại không thu được nguồn lợi tương xứng. Các nhà đài cũng phải tính toán khi bỏ tiền mua sóng các giải.

Việc FIFA muốn World Cup mở rộng số đội lên 64 và hướng tới chu kỳ 2 năm mỗi lần đe dọa nghiêm trọng đến chất lượng chuyên môn, sự chú ý của khán giả và đặc biệt là sự quan tâm của các nhà tài trợ tới giải do UEFA tổ chức. Chính vì vậy, cuộc đối đầu hiện nay không còn là tranh cãi về lịch thi đấu hay quyền quản lý World Cup. Đó là cuộc cạnh tranh giành quyền kiểm soát hệ sinh thái bóng đá toàn cầu giữa 2 tổ chức bóng đá lớn nhất thế giới.