Từng được chào bán với giá hàng triệu USD, bản quyền FIFA ASEAN Cup 2026 lại đứng trước nghịch lý khi FIFA+ phát miễn phí giải đấu tại một số thị trường.
  |
Chỉ một ngày trước khi FIFA ASEAN Cup 2026 khởi tranh, một trong những câu hỏi đáng chú ý nhất lại nằm ngoài sân cỏ. Đó là khán giả Đông Nam Á sẽ xem giải đấu mới của FIFA bằng cách nào.
Theo Matichon ngày 23/9, FIFA+ thông báo phát trực tiếp miễn phí FIFA ASEAN Cup tại một số lãnh thổ. Dịch vụ áp dụng giới hạn địa lý, đồng nghĩa không phải khán giả ở quốc gia nào cũng có thể xem miễn phí.
Diễn biến này đáng chú ý nếu nhìn lại quá trình bán bản quyền của giải. Tại Việt Nam và Thái Lan, mức chào ban đầu được truyền thông đưa ra khoảng 3 triệu USD, con số khiến các đơn vị truyền hình phải cân nhắc kỹ khả năng thu hồi vốn.
Đến sát ngày khai mạc, Matichon cho biết mới có 3 quốc gia mua bản quyền. Thái Lan, một trong những thị trường bóng đá lớn của Đông Nam Á, vẫn chưa xác định được đơn vị phát sóng.
FIFA ASEAN Cup vì thế rơi vào tình thế khá đặc biệt. FIFA muốn xây dựng một sản phẩm mới cho bóng đá khu vực, nhưng quyền phát sóng – một trong những yếu tố quan trọng quyết định giá trị thương mại – vẫn chưa được giải quyết ở một số thị trường khi giải chuẩn bị bắt đầu.
Từ 3 triệu USD đến xem miễn phí
FIFA ASEAN Cup có những lợi thế mà ASEAN Cup truyền thống không phải lúc nào cũng sở hữu. Giải diễn ra từ ngày 24/9 đến 5/10 trong lịch thi đấu quốc tế dành cho đội tuyển nam, tạo điều kiện để các đội triệu tập những cầu thủ đang chơi bóng ở nước ngoài.
Giải có 14 đội, gồm 11 thành viên ASEAN và 3 đội khách, được chia thành hai hạng đấu. Division 1 tổ chức tại Indonesia, còn Division 2 diễn ra ở Hong Kong (Trung Quốc).
Theo FIFA, các quốc gia và vùng lãnh thổ tham dự có tổng dân số hơn 2 tỷ người. Con số này cho thấy quy mô thị trường tiềm năng, nhưng tiềm năng khán giả không đồng nghĩa các nhà đài sẵn sàng trả mức phí bản quyền cao.
FIFA ASEAN Cup mới được tổ chức lần đầu. Giải chưa có dữ liệu người xem từ các kỳ trước, cũng chưa hình thành thói quen theo dõi như ASEAN Cup.
Trong khi đó, mức giá bản quyền ban đầu không thấp. Tại Việt Nam, truyền thông trong nước cho biết mức chào khoảng 3 triệu USD, tương đương gần 80 tỷ đồng, trước khi xuất hiện thông tin giá giảm xuống khoảng 2,6 triệu USD.
  |
|
|
Thị trường Thái Lan có diễn biến tương tự. Theo Thairath, mức chào đầu tiên khoảng 3 triệu USD không tìm được người mua. Giá sau đó giảm còn 2,6 triệu USD nhưng vẫn chưa đạt thỏa thuận.
Phương thức bán tiếp tục được điều chỉnh. Thairath cho biết bản quyền tại Thái Lan sau đó được chuyển sang hình thức không độc quyền với mức khoảng 26,5 triệu baht, thấp đáng kể so với giá ban đầu, nhưng vẫn chưa có đơn vị mua ở thời điểm thông tin được công bố.
Indonesia là thị trường đi trước. Emtek Media Group sở hữu bản quyền và đưa các trận đấu lên hệ sinh thái gồm Indosiar, SCTV, Moji, Vidio và Nex, trong khi giá trị hợp đồng không được tiết lộ.
Đến ngày 23/9, Matichon cho biết mới có 3 quốc gia mua bản quyền. Cùng thời điểm, FIFA+ thông báo phát miễn phí giải đấu tại một số lãnh thổ, tùy thuộc phạm vi bản quyền ở từng thị trường.
Đây là điểm tạo nên nghịch lý. Một sản phẩm từng được chào bán với giá hàng triệu USD tại Đông Nam Á giờ có thể được xem miễn phí trên nền tảng của chính FIFA ở những lãnh thổ phù hợp.
Điều đó không có nghĩa FIFA biến một sản phẩm trả tiền thành miễn phí. Bản quyền thể thao được phân chia theo từng lãnh thổ, nên FIFA+ chỉ phát tại những thị trường mà quyền kỹ thuật số cho phép.
Tuy nhiên, diễn biến này cho thấy bài toán thương mại của FIFA ASEAN Cup không đơn giản. Mức giá mà bên sở hữu quyền kỳ vọng và số tiền thị trường sẵn sàng trả dường như vẫn còn khoảng cách.
Phép thử đầu tiên của FIFA ASEAN Cup
FIFA+ hiện hoạt động theo mô hình free-to-view trên DAZN, với hàng nghìn trận đấu trực tiếp mỗi năm. Nền tảng này giúp FIFA đưa các trận đấu tới khán giả ở những thị trường chưa có đối tác truyền hình phù hợp.
Với FIFA ASEAN Cup, FIFA đứng trước hai mục tiêu. Giải cần tạo ra giá trị thương mại, nhưng ở kỳ tổ chức đầu tiên, nó cũng cần tiếp cận đủ nhiều khán giả để xây dựng thương hiệu và thói quen theo dõi.
Đó là bài toán khó của bản quyền. Giữ giá cao giúp bảo vệ giá trị sản phẩm, nhưng nếu không tìm được người mua, khả năng tiếp cận khán giả của một giải đấu mới sẽ bị hạn chế.
Ngược lại, giảm giá cũng chưa chắc giải quyết được vấn đề. Các đơn vị truyền hình phải tính khả năng thu hồi vốn từ quảng cáo, thuê bao và lượng người xem, thay vì chỉ dựa vào thương hiệu FIFA gắn với giải đấu.
FIFA+ vì thế trở thành một phương án bổ sung. FIFA có thể bảo vệ những hợp đồng đã bán bằng giới hạn địa lý, đồng thời đưa trận đấu tới khán giả ở những thị trường chưa có đối tác phù hợp.
  |
|
Bản quyền FIFA ASEAN Cup từng được chào ở mức khoảng 3 triệu USD tại một số thị trường Đông Nam Á, trước khi mức giá và phương thức bán được điều chỉnh. |
Bài toán càng rõ khi nhìn vào đặc điểm của bóng đá Đông Nam Á. Việt Nam, Thái Lan hay Indonesia đều có lượng khán giả lớn dành cho đội tuyển quốc gia, nhưng sự quan tâm thường tập trung vào đội nhà và những cuộc đối đầu lớn trong khu vực.
Một nhà đài mua toàn bộ giải không chỉ trả tiền cho những trận hấp dẫn nhất. Họ còn phải tính giá trị thương mại của các trận đấu ít thu hút khán giả trong nước hơn, trong khi FIFA ASEAN Cup lại chưa có dữ liệu người xem để làm cơ sở.
Vì thế, phép thử đầu tiên của FIFA ASEAN Cup đã xuất hiện trước khi trái bóng lăn. Câu hỏi không chỉ là giải đấu có hấp dẫn về chuyên môn hay không, mà còn là thị trường thực sự định giá một giải mới mang thương hiệu FIFA ở Đông Nam Á bao nhiêu.
Indonesia đã có đối tác phát sóng là Emtek. Một số thị trường khác vẫn chưa có câu trả lời, trong khi FIFA+ trở thành lựa chọn để giải đấu tiếp cận khán giả tại những lãnh thổ phù hợp.
Mức giá có thể do bên bán đưa ra, nhưng giá trị thương mại cuối cùng vẫn phải được thị trường chấp nhận. Khoảng cách từ mức chào hàng triệu USD đến việc FIFA+ phát miễn phí tại một số lãnh thổ cho thấy FIFA ASEAN Cup không chỉ là thử nghiệm mới trên sân cỏ, mà còn là một phép thử về kinh doanh.