UEFA dọa kéo châu Âu khỏi World Cup

Kế hoạch thương mại mới của Chủ tịch FIFA Gianni Infantino khiến mâu thuẫn giữa FIFA và UEFA leo thang.

Bóng đá châu Âu cân nhắc một phản ứng quyết liệt trước kế hoạch thương mại mới của FIFA. Các liên đoàn thành viên UEFA dự kiến họp khẩn để thảo luận phương án đối phó, trong đó khả năng tẩy chay những kỳ World Cup tiếp theo cũng được đặt lên bàn.

Đây chưa phải quyết định chính thức. Tuy nhiên, việc một kịch bản cực đoan như tẩy chay World Cup được nhắc đến cho thấy quan hệ giữa UEFA và FIFA đã xuống mức báo động.

Nguồn cơn tranh cãi là kế hoạch thành lập FIFA Forward Enterprise, công ty mới được định giá khoảng 20 tỷ USD. FIFA muốn chuyển phần lớn hoạt động thương mại liên quan đến World Cup và các giải đấu khác, gồm bản quyền truyền hình, tài trợ, vé và cấp phép thương hiệu, sang doanh nghiệp này.

FIFA dự kiến bán tối đa khoảng 20% cổ phần không chi phối cho các nhà đầu tư bên ngoài, qua đó có thể huy động khoảng 4,2 tỷ USD. Tổ chức đứng đầu bóng đá thế giới khẳng định vẫn giữ quyền kiểm soát các vấn đề chuyên môn và quản trị, còn nguồn tiền thu được sẽ được tái đầu tư vào cơ sở hạ tầng, bóng đá trẻ và bóng đá nữ.

UEFA không tin những cam kết ấy đủ để xua tan lo ngại. Cơ quan quản lý bóng đá châu Âu cho rằng FIFA đang vượt qua một giới hạn nguy hiểm khi biến những giải đấu thuộc về toàn bộ nền bóng đá thành tài sản có thể chia cổ phần cho giới đầu tư.

Thông điệp của UEFA rất rõ: World Cup không phải món hàng riêng của FIFA. Không tổ chức hay cá nhân nào có quyền sở hữu bóng đá, vì thế quyền quản lý các giải đấu lớn không thể được định đoạt chỉ bằng mức giá trên thị trường.

Điều khiến châu Âu lo ngại không chỉ là việc tiền tư nhân đi vào FIFA. Khi nhà đầu tư bỏ ra hàng tỷ USD, họ sẽ chờ đợi lợi nhuận tương xứng. Áp lực kiếm tiền từ đó có thể kéo theo nhiều thay đổi, từ việc tăng số trận, mở rộng giải đấu đến điều chỉnh lịch thi đấu hoặc địa điểm tổ chức theo lợi ích thương mại.

FIFA khẳng định các cổ đông bên ngoài không được can thiệp vào hoạt động chuyên môn. Tuy nhiên, ngay cả khi không có quyền biểu quyết trực tiếp, sức ép tài chính vẫn có thể tác động đến cách World Cup được tổ chức và khai thác.

Một giải đấu càng phụ thuộc vào kỳ vọng của nhà đầu tư càng khó chỉ phục vụ lợi ích bóng đá. Trận đấu khi đó không còn được nhìn đơn thuần qua chất lượng chuyên môn, mà còn qua lượng khán giả, doanh thu truyền hình, giá vé và khả năng sinh lời.

Đó là lý do UEFA xem kế hoạch này như một cuộc tranh giành quyền kiểm soát tương lai bóng đá thế giới. Các liên đoàn châu Âu dự kiến họp trực tuyến khẩn cấp, trong khi phương án tẩy chay World Cup được xem là công cụ gây sức ép nếu Chủ tịch FIFA Gianni Infantino tiếp tục thúc đẩy dự án.

Các liên đoàn châu Âu đang thảo luận biện pháp phản đối, trong đó có khả năng tẩy chay những kỳ World Cup tiếp theo.

Khả năng châu Âu thực sự rút khỏi World Cup vẫn còn xa. Những đội tuyển thuộc UEFA tạo ra phần lớn sức hút chuyên môn và thương mại của giải đấu, nhưng bản thân họ cũng chịu thiệt hại khổng lồ nếu vắng mặt. Vì vậy, lời đe dọa tẩy chay trước mắt mang ý nghĩa chính trị nhiều hơn một kế hoạch đã sẵn sàng thực hiện.

Dù vậy, FIFA không thể xem nhẹ phản ứng này. Châu Âu sở hữu những đội tuyển mạnh nhất, các giải vô địch quốc gia giàu nhất và phần lớn ngôi sao hàng đầu thế giới. Một World Cup thiếu các đại diện UEFA gần như không còn giữ được giá trị như hiện tại.

Mâu thuẫn cũng không xuất hiện trong một sớm một chiều. Chủ tịch UEFA Aleksander Ceferin đã không dự trận chung kết World Cup 2026 sau hàng loạt bất đồng với FIFA, trong khi hai tổ chức từng công khai đối đầu về các quyết định kỷ luật và cách điều hành giải đấu.

Kế hoạch bán cổ phần của công ty thương mại mới chỉ khiến vết nứt ấy rộng thêm. FIFA coi đây là cách huy động nguồn vốn khổng lồ để phát triển bóng đá toàn cầu, còn UEFA nhìn thấy nguy cơ World Cup từng bước bị đặt dưới sức ép của thị trường tài chính.

Cuộc tranh cãi vì thế không chỉ xoay quanh 4,2 tỷ USD. Câu hỏi lớn hơn là ai thực sự có quyền quyết định tương lai của World Cup và liệu giải đấu danh giá nhất hành tinh còn thuộc về bóng đá, hay đang dần trở thành một tài sản đầu tư.