Nhật Bản tốn bao nhiêu tiền cho ASIAD?

Nhật Bản chi một số tiền lớn cho ASIAD. Ảnh: Yonhap.

Sau 32 năm kể từ lần gần nhất đăng cai (1994), Nhật Bản chính thức đưa Đại hội Thể thao Châu Á (ASIAD) trở lại tại thành phố Nagoya, tỉnh Aichi. Theo Mainichi, quy tụ vận động viên từ 45 quốc gia và vùng lãnh thổ, tranh tài ở 43 môn thể thao, kỳ đại hội lần này từng được chính quyền địa phương kỳ vọng sẽ tạo nên cú hích kinh tế, tái sinh và quảng bá sức sống cho toàn khu vực.

Dẫu vậy, thực tế diễn ra trước thềm khai mạc lại vẽ nên một bức tranh hoàn toàn trái ngược, khi ban tổ chức phải căng mình đối phó với chi phí vận hành tăng vọt, trong khi sự quan tâm của công chúng lại ở mức thấp, đẩy sự kiện thể thao lớn nhất châu lục vào một ngã rẽ đầy thử thách.

Con số tài chính cuối cùng cho thấy nước chủ nhà phải gánh vác một mức chi phí khổng lồ. Tổng ngân sách tổ chức kỳ ASIAD tại Aichi – Nagoya, bao gồm cả Đại hội Thể thao Người khuyết tật Châu Á (Asian Para Games), đã chạm mốc 370 tỷ yên (tương đương khoảng 2,37 tỷ USD).

Nhật Bản chi số tiền lớn cho ASIAD. Ảnh: Reuters.

Mức kinh phí thực tế đội lên hơn gấp 3 lần so với ước tính ban đầu. Dù ban tổ chức luôn đặt tiêu chí “bền vững” làm kim chỉ nam, việc chi phí leo thang ngoài tầm kiểm soát đang trực tiếp làm xói mòn mục tiêu ban đầu và làm biến đổi hoàn toàn diện mạo của đại hội.

Thực tế tại Nhật Bản phản ánh rõ nét cuộc khủng hoảng tài chính mà các nước đăng cai đại hội thể thao đa môn đang gặp phải. Chi phí vận hành đắt đỏ biến việc đăng cai thành một gánh nặng ngân sách nghiêm trọng.

Tương tự, kỳ đại hội năm 2026 cũng rơi vào cảnh ảm đạm khi Aichi – Nagoya là đơn vị duy nhất nộp hồ sơ xin đăng cai. Trong tương lai, ASIAD có thể sẽ trở thành đặc quyền nằm ngoài tầm với của các nền kinh tế thông thường, chỉ còn phù hợp với các quốc gia dầu mỏ có tiềm lực tài chính vượt trội hoặc những cường quốc kinh tế khổng lồ.

Cắt giảm bắt buộc tại làng vận động viên

Hệ quả rõ ràng nhất của áp lực ngân sách tại Nhật Bản chính là việc ban tổ chức buộc phải hủy bỏ kế hoạch xây dựng làng vận động viên. Theo dự tính ban đầu, một khu tổ hợp lưu trú dành cho khoảng 15.000 vận động viên và quan chức được dự toán ở mức 30 tỷ yên (khoảng 192 triệu USD).

Tuy nhiên, với tình trạng giá nguyên vật liệu xây dựng phi mã, con số này đã tăng lên gấp đôi. Đối diện nguy cơ vỡ quỹ, ban tổ chức đi đến quyết định từ bỏ dự án xây mới.

Theo Channel News Asia, thay đổi này mâu thuẫn với yêu cầu từ Hội đồng Olympic châu Á (OCA) về việc phải duy trì một trung tâm lưu trú tập trung, nhằm bảo đảm công tác vận hành và sự gắn kết giữa các đoàn thể thao. Để tìm ra tiếng nói chung, phía Nhật Bản đưa ra các giải pháp tình thế mang tính thích ứng cao, thuê một tàu du lịch lớn để làm khách sạn nổi trên biển, kết hợp với việc lắp đặt các phòng nghỉ từ container hoán cải.

Cùng với nhiều biện pháp thắt lưng buộc bụng khác, ban tổ chức đã nỗ lực cắt giảm hơn 100 tỷ yên (khoảng 640 triệu USD) trên toàn bộ các hạng mục tổ chức.

Công chúng không quá quan tâm ASIAD 2026. Ảnh: Reuters.

Nghịch lý chi phí đắt đỏ đối diện sự thờ ơ của công chúng

Tuy nhiên, nghịch lý lớn nhất nằm ở chỗ dù nước chủ nhà phải đổ ra khoản tiền khổng lồ, mức độ quan tâm của xã hội đối với đại hội lại ngày càng nguội lạnh.

Sự bùng nổ của các giải đấu vô địch thế giới chuyên biệt ở từng môn thể thao làm giảm sút đáng kể tầm quan trọng của ASIAD. Nhiều vận động viên đỉnh cao, những cái tên bảo chứng cho tỷ suất người xem truyền hình, lựa chọn không tham dự đại hội để bảo toàn thể lực cho các mục tiêu lớn hơn.

Chẳng hạn, các ngôi sao trụ cột của bóng chuyền nam Nhật Bản phải ưu tiên cho giải vô địch châu Á nhằm tranh vé dự Olympic, trong khi đội tuyển judo nước chủ nhà cũng vắng mặt những võ sĩ hàng đầu do trùng lịch thi đấu với Giải vô địch Judo Thế giới.

Thực trạng này khoét sâu thêm mâu thuẫn cốt lõi về bản sắc của ASIAD. Khởi nguồn từ năm 1951 nhằm thúc đẩy hòa bình, tình hữu nghị và phát triển văn hóa thể thao sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, ASIAD sở hữu điểm đặc sắc là sự hiện diện của các môn thể thao truyền thống như kabaddi hay cầu mây.

Đối với các môn này, đại hội là sân khấu đỉnh cao của cả cuộc đời vận động viên. Ngược lại, đối với các môn thể thao Olympic, giải đấu chỉ được xem là bước đệm nếu có tính chất vòng loại Thế vận hội. Nếu ASIAD ngày càng thiên về phục vụ mục tiêu lấy chuẩn Olympic, những giá trị thể thao văn hóa bản địa sẽ bị gạt ra rìa. Nhưng nếu không có các ngôi sao toàn cầu, sự kiện lại đánh mất sức hút thương mại.