Danh hiệu ASEAN Cup chứng minh Việt Nam có thể thắng Thái Lan, nhưng thất bại 0-2 tối 29/9 cho thấy còn quá sớm để nói cán cân Đông Nam Á nghiêng hẳn về cái tên nào.
Một tháng trước, Việt Nam thắng Thái Lan 2-0 ngay tại Bangkok, sau đó hòa 2-2 ở Mỹ Đình để khép lại chung kết ASEAN Cup với tổng tỷ số 4-2. Đó là một chiến thắng thuyết phục về kết quả, đủ để Việt Nam bảo vệ chức vô địch và thêm một lần vượt qua đối thủ nhiều duyên nợ nhất khu vực.
Nhưng nếu từ chiếc cúp ấy đi đến kết luận Việt Nam mạnh hơn Thái Lan, trận đấu tại Bandung tối 29/9 đặt ra một dấu hỏi lớn. Thái Lan thắng 2-0 trong cuộc tái đấu chỉ hơn một tháng sau chung kết, khi Sarach Yooyen mở tỷ số từ phút 10 và Chaiyaphon Otton ghi bàn còn lại ở cuối trận.
Ba trận đấu trong hơn một tháng đưa ra hai hình ảnh trái ngược. Việt Nam thắng hai lượt chung kết với tổng tỷ số 4-2, nhưng Thái Lan lập tức đáp trả bằng chiến thắng 2-0 khi hai đội gặp lại nhau. Điều ấy cho thấy khoảng cách giữa hai nền bóng đá chưa đủ lớn để một kết quả, thậm chí một chức vô địch, trở thành bằng chứng về sự vượt trội lâu dài.
Việt Nam thắng được Thái Lan, nhưng chưa vượt khỏi Thái Lan
Chức vô địch ASEAN Cup có giá trị riêng và không cần phải giảm nhẹ sau thất bại tại FIFA ASEAN Cup. Việt Nam biết cách tồn tại trong những thời điểm khó khăn, tận dụng cơ hội tốt hơn và xử lý hai lượt chung kết hiệu quả hơn đối thủ.
Ngay trận lượt đi tại Bangkok cũng không phải màn áp đảo kéo dài 90 phút. Tỷ số chỉ được mở ở phút 62 bởi Hai Long, trước khi Quang Hải nhân đôi cách biệt bảy phút sau đó. Chính Patrik Lê Giang sau trận nhấn mạnh tinh thần chịu đựng, sự hy sinh và khả năng giữ đội hình cùng nhau của Việt Nam.
Lượt về còn cho thấy rõ hơn sự mong manh của cán cân. Thái Lan dẫn trước từ phút 12, chiếm ưu thế trong hiệp một và có cơ hội nâng tỷ số từ chấm phạt đền trước khi Việt Nam điều chỉnh sau giờ nghỉ. HLV Kim Sang-sik sau đó thừa nhận đội chơi không tốt trong hiệp đầu vì quá tập trung phòng ngự.
Nói cách khác, tổng tỷ số 4-2 tại ASEAN Cup không đồng nghĩa với việc Việt Nam tạo ra khoảng cách lớn về trình độ. Đội tuyển thắng vì làm tốt hơn những chi tiết quyết định của một cuộc đấu knock-out, chứ chưa đến mức khiến Thái Lan trở thành đội phải chấp nhận vị thế cửa dưới mỗi lần hai bên gặp nhau.
  |
|
Ba cuộc đối đầu gần nhất cho thấy Việt Nam và Thái Lan vẫn ở rất gần nhau về trình độ, và mỗi trận đấu đều có thể xoay chiều theo từng thời điểm. |
Trận 0-2 tại Bandung (Indonesia) tối 29/9 càng củng cố điều đó. Việt Nam bước vào giải trong hoàn cảnh khác hẳn một tháng trước, đáng kể nhất là việc Xuân Son chấn thương gân kheo trong trận thắng Philippines 1-0.Tiền đạo này phải rời sân giữa hiệp hai và có nguy cơ nghỉ phần còn lại của giải.
Xuân Son không chỉ mang lại bàn thắng. Tại ASEAN Cup, anh cùng Đình Bắc dẫn đầu danh sách ghi bàn với 5 pha lập công, cho thấy tầm quan trọng trong cách Việt Nam đưa bóng lên phía trên và duy trì sức ép gần vùng cấm. Khi thiếu một tiền đạo có thể tranh chấp, giữ bóng và buộc trung vệ đối phương phải chú ý thường xuyên, cấu trúc tấn công của Việt Nam thay đổi đáng kể.
Thái Lan cũng có những thay đổi về con người và cách vận hành. Vì vậy, sử dụng trận thắng tháng 8 hoặc thất bại tháng 9 như bằng chứng tuyệt đối về vị thế của một trong hai đội đều dễ dẫn đến kết luận quá nhanh.
Đội mạnh hơn phải thắng được theo nhiều cách
Một đội thực sự tạo khoảng cách với đối thủ không chỉ thắng khi sở hữu đội hình phù hợp nhất. Họ còn phải duy trì chất lượng khi thiếu một trụ cột, khi đối phương thay cách chơi hoặc khi trận đấu diễn ra khác với kế hoạch ban đầu.
Đó là điểm Việt Nam vẫn cần chứng minh.
Ở ASEAN Cup, HLV Kim Sang-sik có một hệ thống phù hợp với nhân sự và giải đấu. Việt Nam phòng ngự tương đối chắc, có trung phong tạo điểm tựa và sở hữu nhiều cầu thủ có thể giải quyết tình huống khi trận đấu trở nên chặt chẽ. Việc thắng Malaysia 4-0 sau hai lượt bán kết rồi vượt Thái Lan 4-2 ở chung kết cho thấy hệ thống ấy hoạt động hiệu quả.
FIFA ASEAN Cup đặt ra một bài toán khác. Ngay trận Philippines, Việt Nam chỉ thắng 1-0 và còn phải nhờ Patrik Lê Giang cứu thua trong hiệp hai. Philippines cũng đưa bóng vào lưới cuối trận trước khi VAR từ chối bàn thắng. Đó đã là dấu hiệu cho thấy nhà vô địch Đông Nam Á không bước vào giải mới với khả năng kiểm soát mọi đối thủ.
  |
|
Việc thiếu Xuân Son khiến Việt Nam mất một điểm tựa quan trọng trên hàng công, trong khi Thái Lan có thêm những phương án giàu kinh nghiệm ở tuyến giữa. |
Thua Thái Lan vì thế không phải một cú sốc tách rời khỏi những gì diễn ra trước đó. Nó đặt Việt Nam trước câu hỏi quen thuộc của một đội bóng vừa thành công: liệu những gì từng mang lại chức vô địch có thể tiếp tục hiệu quả khi nhân sự thay đổi và đối thủ đã có thêm dữ liệu để nghiên cứu?
Thái Lan cũng chưa thể từ một chiến thắng 2-0 mà khẳng định họ đã lấy lại vị thế số một. Đội bóng của Anthony Hudson từng toàn thắng vòng bảng ASEAN Cup mà không thủng lưới, nhưng sau đó thua Singapore 1-2 ở bán kết lượt về rồi thất bại trước Việt Nam trong chung kết. Chính họ cũng đã trải qua những biến động đủ lớn để hiểu rằng một trận thắng đẹp không giải quyết được toàn bộ vấn đề.
Điều rõ nhất sau ba cuộc đối đầu gần đây là Việt Nam và Thái Lan vẫn ở rất gần nhau. Việt Nam có thể thắng tại Bangkok, Thái Lan có thể thắng lại tại Bandung, còn một vài thay đổi về trung phong, tuyến giữa hoặc trạng thái thi đấu đủ làm cán cân dịch chuyển.
Vì thế, câu hỏi “Việt Nam có mạnh hơn Thái Lan?” chưa thể trả lời chỉ bằng chiếc cúp tháng 8, cũng không nên được đảo ngược hoàn toàn bởi thất bại tối 29/9. Điều Việt Nam đã chứng minh là họ đủ sức đánh bại Thái Lan và giành danh hiệu trước đối thủ này. Điều họ chưa chứng minh được là khả năng duy trì ưu thế ấy trong nhiều hoàn cảnh khác nhau.
Khoảng cách giữa hai khái niệm ấy không nhỏ. Và trận thua 0-2 vừa qua chính là lời nhắc rõ nhất.