FIFA ASEAN Cup: Tỷ số 9-2 có thật sự đáng mừng?

FIFA có thể hài lòng khi nhìn vào lượt cuối bảng A. Indonesia thắng Bangladesh 9-2, Malaysia đè bẹp Singapore 6-0 và hai đội ghi tổng cộng 15 bàn trong cuộc đua ngôi đầu diễn ra trên hai sân cùng lúc.

Với một giải đấu mới, khó có kịch bản nào dễ quảng bá hơn. Người xem phải liên tục nhìn sang bảng tỷ số còn lại, từng bàn thắng vẫn có ý nghĩa dù cách biệt đã lên tới năm, sáu hay bảy bàn, còn cuộc đua chỉ thực sự ngã ngũ khi hai trận kết thúc.

Nhưng nếu FIFA ASEAN Cup muốn trở thành sân chơi giúp nâng chất lượng bóng đá khu vực, 9-2 lại không hẳn là con số đáng mừng.

Vấn đề không nằm ở việc Indonesia ghi quá nhiều bàn hay Malaysia không chịu dừng lại. Cả hai chỉ làm điều hợp lý nhất trong hoàn cảnh mà thể thức tạo ra: khi điểm số ngang nhau và chỉ số phụ có thể quyết định ngôi đầu, ghi thêm một bàn luôn tốt hơn giữ sức.

Điều đáng bàn nằm ở chỗ cuộc cạnh tranh giữa hai đội mạnh nhất bảng cuối cùng lại được quyết định phần lớn bằng khả năng họ khai thác những đối thủ yếu hơn.

FIFA có cao trào, nhưng chất lượng nằm ở đâu?

Indonesia và Malaysia đã hòa 0-0 khi gặp trực tiếp. Nếu chỉ xét cuộc đối đầu ấy, rất khó tách hai đội về trình độ, bởi cả hai đều đủ sức khiến đối phương không thể chơi theo cách mình muốn.

Nhưng lượt cuối biến cuộc đua thành một bài toán khác. Indonesia phải xem mình có thể ghi bao nhiêu bàn vào Bangladesh, còn Malaysia cũng phải làm điều tương tự với Singapore.

Indonesia ghi 9 bàn vào lưới Bangladesh trong lượt đấu quyết định ngôi đầu bảng A.

Không ai có lỗi trong chuyện này. HLV Herdman không thể yêu cầu Indonesia dừng ở 4-0 chỉ vì tỷ số đã an toàn, bởi ở sân khác Malaysia vẫn có thể tiếp tục ghi bàn. Malaysia cũng không có lý do giảm tốc nếu hiểu rằng mỗi bàn thắng của Indonesia đang làm thay đổi cục diện.

Thể thức tạo ra đúng động cơ đó. Khi hiệu số trở thành yếu tố sống còn, cách chơi hợp lý nhất không còn là thắng, mà là thắng càng đậm càng tốt.

Về truyền hình, điều này rất hấp dẫn. Về chuyên môn, nó lại đặt ra một câu hỏi khác: một bảng đấu có thực sự cân bằng khi hai ứng viên mạnh nhất có thể giải quyết lượt cuối bằng những tỷ số 9-2 và 6-0?

Bangladesh trước đó chưa ghi bàn và đã thua Malaysia 0-3, Singapore 0-1. Singapore cũng không đủ sức giữ trận đấu với Malaysia ở trạng thái cạnh tranh lâu dài. Những dữ kiện ấy cho thấy khoảng cách giữa nhóm đầu và phần còn lại không nhỏ.

Một giải đấu có thể tạo kịch tính bằng nhiều cách. Diễn biến nghẹt thở đến từ việc hai đội ngang sức kéo nhau tới giới hạn, buộc nhau phải thay đổi chiến thuật, chịu áp lực và trả giá nếu mắc sai lầm.

Cao trào ở bảng A lại có phần khác. Indonesia và Malaysia không trực tiếp đẩy nhau vào thế khó trong lượt cuối; họ dùng Bangladesh và Singapore như những điểm số trung gian trong cuộc chạy đua hiệu số.

Đó là khác biệt quan trọng.

Nếu mục tiêu của FIFA chỉ là tạo bàn thắng, lượt cuối bảng A thành công. Nhưng nếu mục tiêu lớn hơn là nâng chuẩn cạnh tranh của bóng đá Đông Nam Á, việc một đội ghi 9 bàn còn đội kia ghi 6 bàn trước những đối thủ cùng bảng lại phơi ra một khoảng cách mà FIFA khó bỏ qua.

Kịch tính kiểu này có thể trở thành con dao hai lưỡi

Những tỷ số lớn luôn dễ thu hút sự chú ý. 9-2 có sức nặng hơn 2-0 trên tiêu đề, tạo nhiều highlight hơn và khiến một giải đấu mới nhanh chóng được nhắc tới.

Nhưng nếu kiểu trận đấu này lặp lại, giá trị chuyên môn sẽ giảm. Các đội mạnh không cần học cách phá một hệ thống phòng ngự đủ tốt, không phải chịu áp lực trong những phút cuối và cũng ít bị trừng phạt khi mất cân bằng.

FIFA có được một lượt cuối giàu kịch tính, nhưng chất lượng giải còn phụ thuộc vào việc các đội yếu có thể gây khó cho nhóm ứng viên hay không.

Indonesia là ví dụ. HLV Herdman có thể cho đội đẩy nhiều người lên tấn công bởi ông hiểu Bangladesh khó khiến “Garuda” trả giá tương xứng. Hai bàn thua là lời cảnh báo, nhưng Indonesia vẫn có tới 9 bàn để bù lại.

Trước Thái Lan, phép tính sẽ hoàn toàn khác. Một pha mất bóng khi đội hình dâng cao có thể đổi lấy bàn thua quyết định, chứ không phải một chi tiết nhỏ trong chiến thắng cách biệt bảy bàn.

Đó cũng là lý do các trận chặt chẽ đôi khi có ích hơn cho đội mạnh. Một chiến thắng 1-0 trước đối thủ khiến bạn phải chơi đúng tới phút 90 mang lại nhiều thông tin hơn một trận mà nhiệm vụ chính từ giữa hiệp hai chỉ còn là ghi thêm bao nhiêu bàn.

FIFA vì thế cần phân biệt giữa “nhiều bàn thắng” và “chất lượng cao”. Hai khái niệm ấy không phải lúc nào cũng đi cùng nhau.

Một FIFA ASEAN Cup tốt hơn không nhất thiết phải giảm số bàn. Điều cần thiết là khoảng cách đủ nhỏ để bàn thắng thứ hai, thứ ba vẫn khó kiếm và để đội cửa dưới có khả năng khiến ứng viên vô địch trả giá.

Khi điều đó xảy ra, mỗi chiến thắng mới thực sự nói lên sức mạnh của đội thắng.

Lượt cuối bảng A vẫn đáng xem, và FIFA hoàn toàn có thể coi đây là thành công về mặt kịch bản. Hai trận cùng giờ, cuộc đua kéo dài đến cuối và bảng xếp hạng liên tục thay đổi là những yếu tố một giải đấu mới rất cần.

Nhưng 9-2 và 6-0 cũng cho thấy FIFA không nên chỉ nhìn vào lượng bàn thắng rồi hài lòng. Nếu sự hấp dẫn phần lớn đến từ việc hai đội mạnh thi nhau “xử lý” các đội yếu, giải đấu vẫn còn thiếu thứ quan trọng hơn drama: sự cân bằng.

FIFA ASEAN Cup muốn trở thành thước đo mới cho bóng đá khu vực thì các trận đấu phải khó hơn, không phải dễ ghi bàn hơn. Khi Indonesia hay Malaysia buộc phải chơi thật hay mới thắng được đối thủ yếu hơn, lúc đó giải mới thực sự giúp họ tiến bộ.

Tỷ số 9-2 vì thế mang hai ý nghĩa trái ngược. Nó tạo ra một đêm tuyệt vời cho truyền hình, nhưng đồng thời nhắc FIFA rằng một giải đấu chất lượng không được đo bằng số lần bóng nằm trong lưới.