Ai đang sở hữu World Cup?

Cú cược lớn nhất lịch sử FIFA.

World Cup từ lâu được xem là tài sản vô giá của bóng đá thế giới. Giải đấu này mang đến những trận cầu đỉnh cao, trở thành biểu tượng của niềm tự hào dân tộc, của những ký ức và cảm xúc vượt lên trên giá trị của một sự kiện thể thao. Nhưng lần đầu tiên trong lịch sử, World Cup đứng trước một câu hỏi chưa từng có. Ai mới là thật sự sở hữu giải đấu lớn nhất hành tinh?

Về mặt pháp lý, World Cup vẫn thuộc FIFA. Tuy nhiên, khi tổ chức này công bố kế hoạch huy động tới 20 tỷ USD bằng cách bán cổ phần của FIFA Forward Enterprise (FFE) – doanh nghiệp mới phụ trách hoạt động thương mại của các giải đấu, khái niệm “sở hữu” không còn đơn thuần nằm trên giấy tờ.

Nếu các nhà đầu tư bỏ ra hàng chục tỷ USD để tham gia cuộc chơi, liệu họ chỉ nhận lợi nhuận, hay sẽ dần có tiếng nói đối với tương lai của World Cup?

Cuộc chơi của tiền bạc và quyền lực

UEFA coi kế hoạch của FIFA là “lằn ranh không bao giờ được phép vượt qua”, trong khi nhiều Liên đoàn thành viên cho biết họ không hề được tham vấn trước khi đề xuất được công bố. Thậm chí, khả năng các đội tuyển châu Âu tẩy chay World Cup hoặc UEFA rút khỏi FIFA cũng được đưa lên bàn thảo luận.

World Cup dậy sóng vì tham vọng của FIFA.

Ở góc độ tích cực, kế hoạch của FIFA không phải không có lý. Theo đề xuất, mỗi trong số 211 Liên đoàn thành viên sẽ nhận ngay 20 triệu USD nếu dự án được thông qua, đồng thời tiếp tục được phân bổ thêm các khoản hỗ trợ đến năm 2038.

Đối với những nền bóng đá chưa có nguồn thu lớn, đây là khoản tiền mang ý nghĩa đặc biệt. Không chỉ các quốc gia nhỏ như San Marino, Gibraltar hay New Caledonia, mà cả những nền bóng đá đang phát triển như Việt Nam cũng có thể hưởng lợi từ nguồn tài chính này để đầu tư cơ sở hạ tầng, đào tạo trẻ và phát triển bóng đá cộng đồng.

Đó cũng là điểm mạnh trong tính toán của Chủ tịch Gianni Infantino. FIFA hoạt động theo nguyên tắc “mỗi Liên đoàn một phiếu bầu”, đồng nghĩa lá phiếu của San Marino hay Việt Nam có giá trị ngang với Anh, Đức hay Brazil. Khi phần lớn các liên đoàn vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn hỗ trợ của FIFA, lời hứa về hàng chục triệu USD rõ ràng rất khó để từ chối.

Nhưng cũng từ đây, những nghi ngại bắt đầu xuất hiện. Khoản tiền ấy không tự nhiên sinh ra. Để có thể phân phối hàng tỷ USD cho các liên đoàn, FIFA phải bán một phần quyền khai thác thương mại của World Cup cho các nhà đầu tư tư nhân. Và trong bất kỳ thương vụ tài chính nào, người bỏ vốn luôn kỳ vọng lợi nhuận.

Không có quỹ đầu tư nào chi hàng chục tỷ USD chỉ vì muốn phát triển bóng đá. Mục tiêu của họ là gia tăng giá trị khoản đầu tư, đồng nghĩa doanh thu của World Cup sẽ phải tiếp tục tăng trong tương lai.

Nếu lợi nhuận trở thành ưu tiên hàng đầu, rất nhiều thay đổi có thể xảy ra. Giá vé có thể tiếp tục tăng, bản quyền truyền hình sẽ đắt đỏ hơn, các nền tảng xem trực tuyến trả phí có thể thay thế mô hình truyền thống. Thậm chí, quy mô và tần suất tổ chức World Cup cũng có thể thay đổi nếu điều đó giúp tạo thêm doanh thu.

Thực tế, những dấu hiệu này sớm xuất hiện. World Cup 2026 tăng từ 32 lên 48 đội. FIFA Club World Cup cũng được mở rộng lên 32 CLB. Trước đó, Infantino từng theo đuổi ý tưởng tổ chức World Cup hai năm một lần nhưng phải từ bỏ trước sức ép từ UEFA.

Đặt tất cả những kế hoạch ấy cạnh đề xuất thành lập FIFA Forward Enterprise, có thể thấy FIFA đang hướng tới một hệ sinh thái bóng đá có giá trị thương mại lớn hơn và hấp dẫn hơn với giới đầu tư.

World Cup sẽ thay đổi theo hướng nào?

Điều khiến World Cup trở thành giải đấu đặc biệt chưa bao giờ là doanh thu. Giá trị lớn nhất của World Cup nằm ở sự khan hiếm. Bốn năm mới diễn ra một lần, giải đấu luôn tạo nên cảm giác chờ đợi mà không sự kiện thể thao nào có được.

Nếu World Cup diễn ra thường xuyên hơn hoặc bị khai thác quá mức vì mục tiêu thương mại, sức hấp dẫn ấy chắc chắn sẽ bị bào mòn.

Giấc mơ World Cup trước ngã rẽ

Đó cũng là lý do UEFA phản ứng mạnh mẽ. Với bóng đá châu Âu, World Cup không chỉ là một sản phẩm thương mại mà còn là di sản của môn thể thao vua. Khi các quyết định bắt đầu được dẫn dắt bởi thị trường tài chính thay vì giá trị thể thao, bản sắc của giải đấu có nguy cơ thay đổi.

Cuộc đối đầu lần này vì thế không đơn thuần là FIFA chống UEFA, mà là sự va chạm giữa hai triết lý phát triển. Một bên cho rằng bóng đá cần khai thác tối đa giá trị thương mại để tạo nguồn lực cho toàn cầu. Bên còn lại lo ngại việc tài chính hóa quá mức sẽ khiến World Cup đánh mất linh hồn.

Thực tế, cả hai quan điểm đều có lý. Bóng đá hiện đại cần tiền để phát triển. Nhưng World Cup không phải một doanh nghiệp thông thường. Đó là biểu tượng của bóng đá thế giới, là giấc mơ của hàng triệu cầu thủ và là ký ức của nhiều thế hệ người hâm mộ.

Nếu đồng tiền trở thành yếu tố quyết định mọi chính sách, World Cup sẽ dần không còn là ngày hội của bóng đá, mà trở thành một sản phẩm được thiết kế để tối đa hóa lợi nhuận.

Hai tháng tới có thể sẽ quyết định tương lai của giải đấu danh giá nhất hành tinh. Nếu kế hoạch của Infantino được thông qua, FIFA sẽ bước sang một kỷ nguyên mới với sức mạnh tài chính chưa từng có. Ngược lại, nếu UEFA thực hiện lời đe dọa tẩy chay hoặc rút khỏi FIFA, World Cup sẽ đối mặt với cuộc khủng hoảng lớn nhất trong lịch sử.

Dù kết cục ra sao, cuộc tranh cãi này cho thấy bóng đá hiện đại không còn chỉ được quyết định trên sân cỏ. Đằng sau những bàn thắng và chiếc cúp vàng là cuộc cạnh tranh giữa truyền thống và thương mại, giữa giá trị thể thao và quyền lực của đồng tiền.

Và câu hỏi lớn nhất vẫn còn đó. World Cup sẽ tiếp tục là biểu tượng chung của bóng đá thế giới, hay sẽ trở thành một tài sản tỷ USD, nơi những người bỏ ra nhiều tiền nhất nắm quyền quyết định tương lai của giải đấu?