World Cup dậy sóng

FIFA biến World Cup thành cỗ máy kiếm tiền.

Từng được xem là ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh, World Cup giờ đây lại đứng trước cuộc tranh cãi chưa từng có. Không phải bởi những quyết định gây tranh cãi của trọng tài, những bàn thắng ở phút bù giờ hay các cú sốc trên sân cỏ, mà bởi chính cách FIFA đang định hình tương lai của giải đấu.

FIFA bán linh hồn World Cup vì tiền?

Kế hoạch thành lập FIFA Forward Enterprise, một doanh nghiệp tư nhân quản lý các giải đấu của FIFA, thổi bùng làn sóng phản đối trên khắp thế giới. Cùng với đó là những ý tưởng như tổ chức World Cup hai năm một lần, mở rộng quy mô lên 64 đội và trao khoản hỗ trợ 30 triệu bảng cho mỗi liên đoàn thành viên nếu đồng ý tham gia dự án. Với nhiều người, đây không còn là cải cách, mà là bước ngoặt có thể làm thay đổi bản chất của bóng đá.

Điều khiến dư luận lo ngại không nằm ở số tiền hay mô hình quản lý mới. Điều đáng sợ hơn là cảm giác World Cup đang dần trở thành một sản phẩm thương mại. Ở đó, giá trị kinh tế được đặt cao hơn truyền thống và tinh thần thể thao.

Ông Infantino bị chỉ trích dữ dội.

Trong nhiều thập kỷ, sức hút của World Cup đến từ sự khan hiếm. Người hâm mộ phải chờ bốn năm để chứng kiến ngày hội lớn nhất của bóng đá. Chính thời gian chờ đợi ấy tạo nên sự háo hức, biến từng kỳ World Cup thành một dấu mốc lịch sử. Nếu giải đấu diễn ra hai năm một lần, sự đặc biệt ấy sẽ khó còn nguyên vẹn.

Bài học đã xuất hiện ở không ít giải đấu. Khi số lượng trận đấu tăng lên, giá trị của từng cuộc đối đầu giảm xuống. Khi lịch thi đấu ngày càng dày đặc, cầu thủ kiệt sức còn người hâm mộ cũng dần mất đi cảm giác mong chờ. World Cup không thể miễn nhiễm trước quy luật đó.

Thực tế, FIFA những năm gần đây liên tục mở rộng quy mô các giải đấu. World Cup 2026 tăng từ 32 lên 48 đội. FIFA Club World Cup cũng được nâng lên 32 CLB. Nếu World Cup tiếp tục mở rộng lên 64 đội và rút chu kỳ xuống còn hai năm, lịch thi đấu quốc tế sẽ trở nên quá tải.

Điều đáng nói là phản ứng lần này không chỉ đến từ người hâm mộ. Liên đoàn Bóng đá Anh (FA) công khai bày tỏ sự quan ngại về quy trình ra quyết định của FIFA. UEFA triệu tập cuộc họp khẩn để bàn biện pháp ứng phó, thậm chí xuất hiện ý tưởng các đội tuyển châu Âu tẩy chay World Cup nếu kế hoạch được thông qua.

Cùng thời điểm, Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC) và Bắc, Trung Mỹ và Caribe (CONCACAF) cũng bày tỏ sự không hài lòng vì không được tham vấn trước khi kế hoạch được công bố. Đây là tín hiệu hiếm thấy. Trong nhiều năm qua, rất ít đề xuất của FIFA tạo ra sự phản đối mạnh mẽ đến vậy từ các Liên đoàn lớn.

World Cup đối mặt cuộc khủng hoảng niềm tin

Ở góc độ quản trị, điều khiến FIFA bị chỉ trích nhiều nhất là sự thiếu minh bạch. Nhiều Liên đoàn khẳng định họ gần như không được tham vấn trước khi kế hoạch được công bố. Trong khi đó, thông tin về việc một số nhà đầu tư và doanh nhân Mỹ được cho là tham gia tư vấn cho dự án càng làm dấy lên nghi ngờ về lợi ích thương mại phía sau.

Tham vọng của FIFA khiến World Cup chao đảo.

Dĩ nhiên, FIFA cũng có lý lẽ của mình. Bóng đá hiện đại cần nguồn tài chính khổng lồ để phát triển. Những khoản doanh thu lớn hơn có thể giúp đầu tư cho các liên đoàn nhỏ, cải thiện cơ sở hạ tầng và thúc đẩy bóng đá ở những khu vực còn kém phát triển. Nếu được quản lý minh bạch, nguồn tiền mới hoàn toàn có thể mang lại lợi ích cho toàn bộ hệ sinh thái bóng đá.

Thế nhưng, điều người hâm mộ mong muốn không chỉ là những con số doanh thu. Họ cần được thấy rằng mọi quyết định đều đặt bóng đá lên trên lợi nhuận.

World Cup không phải một giải đấu thông thường. Đó là ký ức của nhiều thế hệ, là giấc mơ của hàng triệu cầu thủ và là biểu tượng của bóng đá thế giới. Khi những giá trị ấy bị đặt cạnh các bài toán kinh doanh, bất kỳ thay đổi nào cũng phải được cân nhắc thận trọng.

Nếu FIFA không thể thuyết phục các Liên đoàn thành viên và người hâm mộ rằng những cải cách này thật sự vì sự phát triển của bóng đá, tổ chức quyền lực nhất thế giới túc cầu có nguy cơ đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin lớn nhất trong nhiều năm qua.

Bởi cuối cùng, điều làm nên sức sống của World Cup chưa bao giờ là những hợp đồng đầu tư hay những con số doanh thu kỷ lục. Đó là niềm tin của người hâm mộ rằng giải đấu vẫn thuộc về bóng đá, chứ không phải thuộc về những phép tính lợi nhuận.